Tấn công mạng là gì? Các biện pháp phòng chống hiệu quả 2026

Tấn công mạng là gì và làm sao để giữ an toàn trên không gian ảo là thắc mắc chung của nhiều người trước thực trạng lừa đảo dữ liệu ngày càng tinh vi. Việc hiểu rõ các hành vi tấn công mạng không chỉ giúp bạn bảo vệ tài sản cá nhân mà còn là chìa khóa để giữ vững sự riêng tư cho mọi thiết bị trong gia đình. Mời các bạn cùng tham khảo bài viết sau đây. 

Tìm hiểu các biện pháp an toàn để phòng tránh tấn công mạng là điều vô cùng cần thiết. 

1. Tấn công mạng là gì và tại sao chúng ta cần quan tâm?

Tấn công mạng là hành vi xâm nhập trái phép của những kẻ xấu vào điện thoại, máy tính hoặc hệ thống mạng của bạn để phá hoại hoặc trục lợi. Thay vì đột nhập qua cửa chính như trộm truyền thống, tội phạm mạng sẽ "lẻn" qua các lỗ hổng từ mạng Wi-Fi, ứng dụng hoặc chính những thói quen vô ý của chúng ta khi lướt web. 

Cùng với đó, các đối tượng xấu thực hiện tấn công mạng để hướng tới những mục đích kinh tế và chiếm đoạt rất rõ rệt. Dưới đây là những gì chúng thực sự khao khát khi nhắm vào thiết bị của bạn:

• Trục lợi tài chính: Chiếm quyền kiểm soát ứng dụng ngân hàng, ví điện tử hoặc mã hóa dữ liệu quan trọng để tống tiền (Ransomware).
• Chiếm đoạt danh tính: Lấy cắp thông tin cá nhân, hình ảnh để giả mạo bạn đi vay tiền hoặc lừa đảo người thân, bạn bè.
• Khai thác thiết bị: Biến máy tính của bạn thành "máy đào tiền ảo" chạy ngầm hoặc làm bàn đạp để tấn công vào các hệ thống lớn hơn.

Mục đích của hầu hết các cuộc tấn công mạng hiện nay đều là trục lợi tài chính.

Khi đã hiểu rõ rủi ro, bước tiếp theo là nhận diện cụ thể các chiêu trò mà kẻ gian thường dùng để bạn có thể chủ động phòng tránh hiệu quả.

2. Các hình thức tấn công mạng là gì?

Hiện nay, các cuộc tấn công thường tập trung vào 5 hình thức chính là Mã độc (Malware), giả mạo (Phishing), nghe lén (MitM), tấn công từ chối dịch vụ (DDoS) và tấn công qua lỗ hổng phần mềm (SQL Injection). Cụ thể: 

2.1. Mã độc (Malware) và mã độc tống tiền (Ransomware) 

Mã độc là loại phần mềm độc hại được thiết kế để gây hại hoặc khai thác bất kỳ thiết bị nào.

• Cơ chế: Chúng thường ẩn nấp dưới dạng các phần mềm miễn phí, tệp tin đính kèm trong email hoặc các bản “crack” game.
• Tác hại: Đặc biệt nguy hiểm là Ransomware (mã độc tống tiền), nó sẽ khóa toàn bộ dữ liệu quan trọng của bạn và yêu cầu thanh toán bằng tiền điện tử để mở khóa. Đây là nỗi ám ảnh lớn nhất của các doanh nghiệp và cá nhân lưu trữ nhiều dữ liệu quan trọng.

Ransomware là một trong các hình thức tấn công mạng của Malware (mã độc) có khả năng khóa toàn bộ dữ liệu quan trọng của bạn. 

2.2. Tấn công giả mạo (Phishing) - “Cú lừa” qua tin nhắn và Email 

Đây là một trong những hành vi tấn công mạng phổ biến nhất tại Việt Nam.

• Hình thức: Hacker gửi tin nhắn SMS (như tin nhắn mạo danh ngân hàng), Email hoặc thông báo mạng xã hội có chứa đường link dẫn đến một website giả mạo.
• Mục tiêu: Khi bạn nhập thông tin đăng nhập hoặc mã OTP vào trang web này, bạn đã vô tình giao chìa khóa tài khoản ngân hàng hoặc mạng xã hội cho kẻ xấu.

2.3. Tấn công qua mạng Wi-Fi công cộng (Man-in-the-middle) 

Kết nối Wi-Fi miễn phí tại các quán cà phê, sân bay thường không có lớp mã hóa an toàn, vì vậy hacker dễ dàng xâm nhập vào dữ liệu của bạn. Mọi thông tin từ mật khẩu đến nội dung trò chuyện đều có thể bị đọc được nếu bạn thực hiện các giao dịch quan trọng trên những đường truyền này mà không có giải pháp bảo mật như F-Safe.

2.4. Tấn công qua tệp đính kèm

Đây là thủ đoạn lợi dụng sự tò mò hoặc tính chất công việc của chúng ta để gửi đi các tệp tin độc hại. Hacker thường ngụy trang mã độc dưới định dạng các tệp văn bản quen thuộc như “.docx”, “.pdf” hoặc tệp nén “.zip” đính kèm trong Email.

• Cơ chế: Khi bạn tải về và mở tệp, mã độc sẽ tự động kích hoạt và lây lan vào hệ điều hành.
• Hậu quả: Chúng có thể âm thầm theo dõi mọi thao tác trên bàn phím của bạn hoặc tự động cài đặt các phần mềm gián điệp mà bạn không hề hay biết. Để tránh rủi ro, chúng ta tuyệt đối không nên mở các tệp lạ từ người gửi không xác thực.

Tấn công mạng qua tệp đính kèm hiện đang rất phổ biến tại Việt Nam. 

2.5. Tấn công ẩn danh (Sniffing) – Kẻ rình rập thầm lặng

Tấn công ẩn danh hay còn gọi là Sniffing, là hành vi sử dụng các phần mềm đặc biệt để “đánh hơi” và bắt trọn các gói dữ liệu đang di chuyển trong mạng nội bộ. Kẻ tấn công không cần thực hiện bất kỳ hành vi phá hoại nào lộ liễu, chúng chỉ đơn giản là đứng trong bóng tối và thu thập thông tin của bạn.

• Rủi ro: Các thông tin chưa được mã hóa như tên đăng nhập, mật khẩu và nội dung email cá nhân sẽ bị phơi bày hoàn toàn trước mắt kẻ xấu.
• Giải pháp: Bạn nên sử dụng các thiết bị modem Wi-Fi có tích hợp giải pháp bảo vệ mạng như F-Safe của FPT Telecom là cực kỳ quan trọng. F-Safe đóng vai trò như màng lọc thông minh, tự động nhận diện và ngăn chặn các kết nối độc hại, đồng thời bảo vệ các thiết bị trong hệ thống mạng gia đình bạn khỏi những nỗ lực thu thập dữ liệu trái phép. 

Sniffing đặc biệt nguy hiểm đối với các thông tin đăng nhập chưa được mã hóa hay mật khẩu yếu. 

>> Xem thêm: Wi-Fi công cộng là gì? Những rủi ro và cách dùng an toàn cho bạn

Sự tinh vi của các cuộc tấn công này có thể dẫn đến những hệ lụy trực tiếp, không chỉ dừng lại ở việc hỏng hóc thiết bị mà còn ảnh hưởng nặng nề đến đời sống cá nhân.

3. Tác hại khôn lường của hành vi tấn công mạng là gì?

Đừng lầm tưởng rằng hậu quả của các vụ tấn công chỉ dừng lại ở việc thiết bị chạy chậm hay xuất hiện quảng cáo lạ. Thực tế, các hành vi tấn công mạng có thể gây ra những “vết sẹo” rất lớn cả về tài chính lẫn danh dự mà đôi khi phải mất rất nhiều thời gian và tiền bạc mới có thể khắc phục được.

3.1. Thiệt hại trực tiếp về tài chính và chiếm đoạt tài sản 

Mục tiêu cuối cùng của hầu hết các cuộc tấn công chính là tiền của bạn. Khi các mã độc xâm nhập được vào ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử, số tiền tích góp bấy lâu nay có thể “bốc hơi” chỉ trong vài giây thông qua các lệnh chuyển tiền ẩn. Ngoài ra, việc bị chiếm quyền sử dụng mạng Wi-Fi để thực hiện các hành vi phạm pháp cũng khiến bạn gặp rắc rối lớn với pháp luật khi là chủ sở hữu đường truyền.

3.2. Xâm phạm quyền riêng tư và bôi nhọ danh dự 

Thông tin cá nhân là món hàng béo bở trên thị trường đen. Những hình ảnh riêng tư, tin nhắn nhạy cảm bị lộ lọt do tấn công mạng không chỉ dừng lại ở việc bị rao bán mà còn trở thành công cụ để kẻ xấu tống tiền hoặc bôi nhọ uy tín của bạn trên mạng xã hội. Nghiêm trọng hơn, tội phạm mạng có thể mạo danh bạn để lừa đảo người thân, bạn bè, gây ra những hiểu lầm và tổn hại về mối quan hệ không đáng có.

Thông tin cá nhân bị đánh cắp có thể gây ra hệ quả nghiêm trọng đối với người dùng mạng. 

Đối diện với những rủi ro đáng sợ này, việc xây dựng một thói quen sử dụng Internet an toàn là điều cấp thiết hơn bao giờ hết để bảo vệ bản thân và gia đình.

4. Các biện pháp phòng chống tấn công mạng hiệu quả dành cho bạn

Thay vì đợi đến khi sự cố xảy ra mới tìm cách khắc phục, bạn có thể chủ động thực hiện các biện pháp phòng chống tấn công mạng để giảm thiểu tối đa rủi ro trở thành nạn nhân của hacker.

4.1. Quy tắc đặt mật khẩu mạnh và xác thực đa yếu tố (2FA) 

Một mật khẩu đơn giản như ngày sinh hay số điện thoại chính là “lời mời” hấp dẫn đối với các cuộc tấn công dò mật khẩu.

• Mật khẩu mạnh: Hãy sử dụng dãy ký tự có độ dài ít nhất 12 ký tự, bao gồm chữ hoa, chữ thường, số và ký tự đặc biệt.
• Xác thực 2 lớp (2FA): một phương thức yêu cầu thêm một bước xác nhận danh tính ngoài mật khẩu truyền thống. Hiện nay, hầu hết các dịch vụ phổ biến như Gmail, tài khoản Google, Microsoft hay Apple ID đều hỗ trợ xác thực qua số điện thoại hoặc ứng dụng Authenticator.

Xác thực 2 lớp (2FA) cực kỳ quan trọng trong việc phòng tránh tấn công mạng. 

4.2. Cập nhật phần mềm và kiểm tra tính chính danh của liên kết 

Các bản cập nhật hệ điều hành thường đi kèm với các bản vá lỗ hổng bảo mật mới nhất từ nhà sản xuất. Việc lười cập nhật chính là chúng ta đang vô tình “mở cửa” cho tội phạm mạng. Bên cạnh đó, trước khi nhấp vào bất kỳ đường link nào bạn cũng nên: 

• Kiểm tra kỹ ký tự tên miền: Kẻ gian thường thay đổi một ký tự nhỏ mà nếu nhìn lướt qua bạn sẽ không thấy. 
• Giao thức bảo mật https: Hãy luôn nhìn vào thanh địa chỉ, các trang web chính thống luôn bắt đầu bằng https:// kèm biểu tượng ổ khóa xanh. Không nhập thông tin cá nhân vào các trang chỉ có http:// (thiếu chữ “s” - Secure) vì dữ liệu của bạn có thể bị rò rỉ ngay lập tức.

4.3. Xây dựng chiến lược sao lưu dữ liệu định kỳ (Backup)

Sao lưu dữ liệu là biện pháp cuối cùng nhưng quan trọng nhất để chống lại mã độc tống tiền (Ransomware). Chúng ta nên thực hiện quy tắc sao lưu 3-2-1: giữ ít nhất 3 bản sao dữ liệu, lưu trữ trên 2 loại phương tiện khác nhau (như ổ cứng rời và đám mây) và có ít nhất 1 bản sao lưu ngoại tuyến. Việc này đảm bảo rằng ngay cả khi bị tấn công mã hóa, bạn vẫn có thể khôi phục lại dữ liệu mà không cần phải trả tiền chuộc cho kẻ xấu.

4.4. Quản lý quyền truy cập và hạn chế cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc

Bạn nên có thói quen kiểm soát chặt chẽ các quyền mà ứng dụng yêu cầu trên điện thoại (như quyền truy cập danh bạ, vị trí, ảnh). Đồng thời, hãy nói không với việc cài đặt các phần mềm “crack” hay ứng dụng từ các kho lưu trữ không chính thống. Đây thường là nơi ẩn náu lý tưởng của các loại mã độc chạy ngầm. Việc chỉ sử dụng các ứng dụng từ App Store hoặc Google Play giúp chúng ta giảm thiểu tới 80% nguy cơ bị lây nhiễm phần mềm độc hại vào hệ thống.

Download phần mềm crack có thể dẫn thế hệ thống bị tấn công mạng. 

Tuy nhiên, các thói quen cá nhân đôi khi vẫn có lỗ hổng trước những mã độc chạy ngầm hoặc các cuộc tấn công tầng sâu. Đó là lý do bạn cần một “vệ sĩ” tự động bảo vệ toàn diện cho mạng Wi-Fi của cả gia đình.

5. F-Safe - Giải pháp bảo vệ an ninh mạng tự động từ FPT Telecom?

Khác với phần mềm diệt virus thông thường, F-Safe bảo vệ toàn diện mọi thiết bị từ “cửa ngõ” Modem mạng bằng cơ chế tự động hóa hoàn toàn. Đây là giải pháp an ninh mạng tiên phong giúp chúng ta ngăn chặn hiệu quả các hành vi tấn công ngay khi chúng định xâm nhập vào đường truyền gia đình mà không cần thao tác phức tạp.

5.1. Cơ chế bảo vệ chủ động của F-Safe ngay từ Modem 

Khi bạn vô tình truy cập vào liên kết giả mạo hoặc một trang web chứa mã độc, F-Safe sẽ ngay lập tức nhận diện và chặn truy cập đó trước khi dữ liệu độc hại kịp tải về máy. Cơ chế này đặc biệt hữu ích cho các thiết bị thông minh (IoT) như Robot hút bụi hay Smart TV - vốn là những thiết bị thường không có khả năng cài đặt phần mềm bảo mật nhưng lại rất dễ bị tấn công mạng xâm nhập.

Công nghệ F-Safe có khả năng nhận diện các loại mã độc và ngăn chặn trước khi dữ liệu độc hại kịp tải về máy. 

5.2. Quản lý an toàn cho trẻ em trên môi trường Internet 

Thông qua ứng dụng Hi FPT, bạn có thể dễ dàng thiết lập các bộ lọc nội dung không phù hợp với lứa tuổi, ngăn chặn các trang web đen hoặc giới hạn thời gian lướt web của con cái. Điều này giúp tạo ra một môi trường Internet sạch, giúp trẻ tự do khám phá kiến thức mà không gặp phải các rủi ro từ những đối tượng xấu trên mạng xã hội.

>> Xem thêm: F-Safe là gì? Tìm hiểu cách bảo mật Internet bằng F-Safe

Với một hệ thống bảo vệ toàn diện như vậy, chắc hẳn bạn vẫn còn một vài thắc mắc về cách thức vận hành thực tế của giải pháp này trong đời sống hàng ngày.

6. Những câu hỏi thường gặp về tấn công mạng và F-Safe?

Dưới đây là những thắc mắc thực tế mà FPT Connect đã tổng hợp để giúp bạn hiểu rõ hơn về F-Safe. 

6.1. Tại sao đã có phần mềm diệt virus vẫn cần thêm F-Safe? 

Nhiều người dùng cho rằng chỉ cần cài đặt phần mềm diệt virus trên máy tính là đủ. Tuy nhiên, phần mềm này thường chỉ bảo vệ được chính thiết bị đó. Trong khi đó, các hành vi tấn công mạng hiện nay nhắm rất nhiều vào các thiết bị thông minh không thể cài phần mềm như Camera, Smart TV hay ổ khóa điện tử. F-Safe bảo vệ toàn diện tại “cửa ngõ” Modem, giúp ngăn chặn hiểm họa từ xa trước khi chúng chạm đến bất kỳ thiết bị nào trong nhà.

6.2. F-Safe có làm chậm tốc độ Wi-Fi không? 

F-Safe sử dụng công nghệ lọc dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) trên nền tảng điện toán đám mây nên  không chiếm dụng tài nguyên phần cứng của Modem. Do đó, bạn vẫn có thể tận hưởng tốc độ mượt mà từ các gói cước như Sky hay Meta mà vẫn được bảo vệ an toàn trước các biện pháp phòng chống tấn công mạng bị động.

F-Safe không chỉ bảo vệ an toàn mạng cho thiết bị mà còn giúp các kết nối mạng ổn định hơn. 

6.3. Làm sao để biết mạng gia đình đang bị tấn công mạng? 

Thông thường, dấu hiệu dễ thấy nhất là tốc độ mạng đột ngột chậm đi đáng kể, thiết bị thường xuyên tự khởi động lại hoặc xuất hiện các thông báo lạ trên trình duyệt. Tuy nhiên, nếu bạn sử dụng F-Safe tích hợp trên ứng dụng Hi FPT, mọi nỗ lực xâm nhập hay các trang web độc hại bị chặn sẽ được thống kê và thông báo trực tiếp đến điện thoại của bạn. Điều này giúp bạn luôn giữ thế chủ động và nắm rõ mức độ an toàn của đường truyền nhà mình. 

Hiểu rõ tấn công mạng là gì chính là chìa khóa quan trọng nhất để bạn chủ động bảo vệ tài sản và sự riêng tư trong môi trường số đầy rẫy rủi ro. Việc kết hợp giữa những thói quen sử dụng Internet tỉnh táo và một giải pháp bảo mật tự động như F-Safe sẽ giúp gia đình bạn tận hưởng kết nối an toàn và trọn vẹn hơn bao giờ hết. Mọi thông tin chi tiết về các giải pháp lắp Internet FPT cũng như  an toàn an ninh mạng và hỗ trợ kỹ thuật, mời bạn ghé thăm tại FPT Connect.