Khám phá mạng WAN là gì? Vai trò của mạng diện rộng trong kết nối

Đằng sau mỗi kết nối Internet tại gia đình là hệ thống mạng WAN (mạng diện rộng) quy mô lớn, đóng vai trò cầu nối quan trọng từ nhà mạng đến modem Wi-Fi của bạn. Việc hiểu rõ về mạng WAN và chất lượng hạ tầng này sẽ giúp bạn dễ dàng lựa chọn được dịch vụ Internet ổn định, 'đáng tiền' cho nhu cầu học tập và giải trí hằng ngày. Cùng FPT Connect ngay trong bài viết sau!

1. Mạng WAN là gì? Mạng diện rộng là gì?

Cùng tìm hiểu chi tiết về mạng WAN ngay trong bài viết sau bạn nhé! 

1.1.  Khái niệm mạng WAN là gì theo cách dễ hiểu

WAN là viết tắt của Wide Area Network - dịch sang tiếng Việt là mạng diện rộng. Bạn có thể hình dung, mạng Wi-Fi trong nhà là một “ốc đảo nhỏ”, còn mạng WAN là hệ thống đường cao tốc bên ngoài, kết nối rất nhiều “ốc đảo” đó lại với nhau trên phạm vi thành phố, tỉnh, quốc gia,...

Vậy có thể thấy mạng WAN là một hệ thống kết nối các mạng nhỏ hơn (như mạng gia đình, mạng văn phòng, mạng trường học) lại với nhau trên phạm vi rộng, giúp dữ liệu đi từ nơi này đến nơi khác. 

1.2.  Mạng diện rộng là gì và khác gì so với mạng nội bộ trong nhà?

Mạng diện rộng (WAN) khác với mạng nội bộ trong nhà ở phạm vi và cách xây dựng. Mạng trong nhà hoặc trong một văn phòng nhỏ thường là LAN (Local Area Network). Đây là mạng chỉ hoạt động trong một khu vực nhỏ: một căn hộ, một tầng nhà, một văn phòng. LAN giúp các thiết bị trong phạm vi đó kết nối với nhau và cùng ra ngoài Internet. Còn mạng diện rộng (WAN) là tập hợp của nhiều mạng con như vậy:

• Nó kéo đường truyền từ nhà mạng, đi qua nhiều tuyến cáp, trạm trung chuyển, thiết bị lõi.
• Nó không thuộc một căn nhà hay một văn phòng cụ thể, mà trải rộng trên cả một khu vực địa lý lớn.

Mạng WAN là “xương sống” kết nối nhiều mạng nhỏ lại với nhau. 

Nhờ có mạng WAN mà mạng nội bộ trong nhà bạn mới “ra ngoài” được, cho phép truy cập được máy chủ game, nền tảng học online, mạng xã hội ở xa hàng ngàn km.

1.3. Các ví dụ đơn giản về mạng WAN trong đời sống (Internet, hệ thống của ngân hàng, chuỗi cửa hàng…)

Để hình dung rõ hơn mạng WAN là gì, có thể nhìn vào vài ví dụ gần gũi:

• Internet mà bạn dùng hằng ngày: Về bản chất là một mạng WAN cực lớn, gồm vô số mạng con được kết nối với nhau.
• Hệ thống kết nối của một ngân hàng lớn: Các chi nhánh, cây ATM, trung tâm dữ liệu ở nhiều tỉnh thành đều kết nối qua mạng diện rộng để đồng bộ giao dịch.
• Chuỗi siêu thị, cửa hàng tiện lợi: Từng cửa hàng là một mạng nhỏ, được nối với trụ sở chính qua WAN để cập nhật giá, tồn kho, hóa đơn theo thời gian thực.

2. WAN khác gì LAN và MAN?

Cùng so sánh sự khác nhau giữa 3 loại mạng WAN, LAN, MAN ngay dưới đây! 

2.1. So sánh phạm vi: Mạng trong nhà (LAN), mạng đô thị (MAN), mạng diện rộng (WAN)

Trong thế giới mạng, người ta hay nhắc ba khái niệm: LAN - MAN - WAN.

• LAN (Local Area Network): Mạng cục bộ, phạm vi nhỏ như nhà riêng, phòng trọ, văn phòng. Modem, router Wi-Fi bạn dùng ở nhà chính là một phần của LAN.
• MAN (Metropolitan Area Network): Mạng đô thị, kết nối nhiều LAN trong một thành phố hoặc khu vực đô thị lại với nhau.
• WAN (Wide Area Network): Mạng diện rộng, kết nối trên phạm vi lớn hơn nữa - nhiều tỉnh, nhiều vùng, nhiều quốc gia.

Sơ đồ đơn giản giúp bạn hình dung sự khác biệt giữa ba loại mạng WAN - MAN - LAN.

2.2. Mạng WAN có đặc điểm gì về tốc độ, độ trễ và độ ổn định

Do phạm vi phủ sóng rộng lớn trải dài qua nhiều khu vực địa lý, mạng WAN thường có băng thông thấp hơn và độ trễ (latency) cao hơn so với mạng LAN nội bộ, bởi dữ liệu phải di chuyển qua quãng đường dài và qua nhiều trạm trung chuyển. Về độ ổn định, kết nối WAN chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi các yếu tố khách quan như chất lượng hạ tầng của nhà cung cấp dịch vụ (ISP), sự cố tuyến cáp quang biển, thời tiết hoặc tình trạng nghẽn mạng giờ cao điểm. Từ đó dẫn đến nguy cơ rớt gói tin (packet loss) cao hơn so với mạng cục bộ trong nhà. 

2.3. Ứng dụng thực tế: Khi nào dùng LAN, MAN, khi nào cần đến mạng WAN?

Trong thực tế, ba loại mạng này thường kết hợp với nhau chứ không tách rời:

• Dùng mạng LAN: Khi cần kết nối các thiết bị trong phạm vi hẹp như gia đình, văn phòng hoặc một tòa nhà để chia sẻ dữ liệu nội bộ, dùng chung máy in với tốc độ cực nhanh và bảo mật cao.
• Dùng mạng MAN: Khi cần kết nối các mạng LAN của nhiều chi nhánh, tòa nhà nằm rải rác trong cùng một thành phố hoặc khu đô thị lớn (ví dụ: hệ thống các trường đại học, ngân hàng trong cùng tỉnh/thành).
• Cần đến mạng WAN: Khi cần kết nối dữ liệu giữa các vùng địa lý cách xa nhau như liên tỉnh, quốc tế hoặc khi bạn truy cập Internet để làm việc từ xa, gửi email hay lướt web (Internet chính là mạng WAN lớn nhất).

3. Cổng WAN ở cục Wi-Fi là gì?

Cổng WAN ở cục Wi-Fi có tác dụng tiếp nhận tín hiệu Internet từ nhà mạng vào thiết bị, cụ thể cùng tìm hiểu dưới đây! 

3.1. Giải thích WAN ở cục Wi-Fi là gì, khác gì cổng LAN

Khi nhìn phía sau modem/router Wi-Fi, bạn sẽ thấy một cổng thường được ghi là WAN, có màu thường thấy là xanh dương. Vài cổng còn lại ghi LAN, thường có màu vàng. Hiểu nôm na:

• Cổng WAN là nơi tiếp nhận tín hiệu Internet từ nhà mạng đi vào thiết bị.
• Cổng LAN là nơi bạn đưa Internet đó ra tiếp cho máy tính, TV, switch hoặc các thiết bị khác trong mạng nội bộ.

Cổng WAN sẽ có màu khác với những cổng LAN trên router Wi-Fi. 

Vậy WAN ở cục Wi-Fi là gì? Đó chính là điểm tiếp xúc giữa mạng diện rộng (WAN của nhà mạng) và mạng nhỏ trong nhà bạn (LAN).

>> Xem thêm : FPT là nhà mạng nào? Tìm hiểu A-Z nhà mạng HOT nhất hiện nay

3.2. Cách Internet đi từ nhà mạng tới modem/router qua cổng WAN

Luồng đi của Internet tới modem cơ bản như sau: Đi từ trung tâm của nhà mạng qua hệ thống mạng WAN (cáp quang, thiết bị truyền dẫn, trạm trung chuyển) rồi tới hộp cáp quang hoặc điểm đấu nối tại khu nhà bạn. Cuối cùng là vào ONT/modem trong nhà, thường bằng dây cáp quang hoặc cáp mạng.

Tại modem/router:

• Dây từ nhà mạng được cắm vào cổng WAN.
• Thiết bị nhận dữ liệu, chuyển thành kết nối LAN/Wi-Fi cho điện thoại, laptop, TV.

“WAN link” trên hình chính là trung tâm nhà mạng đóng vai trò trung gian chuyển giữ liệu từ máy tính đến với máy chủ. 

Nhờ vậy, từ một hệ thống rất phức tạp bên ngoài, Internet được “thu nhỏ” lại thành một mạng Wi-Fi nhỏ gọn trong căn nhà hay phòng trọ.

3.3. Lý do cắm nhầm cổng WAN/LAN khiến Wi-Fi có sóng nhưng không vào được mạng

Không ít trường hợp người dùng tự thay dây, tự cắm lại modem và gặp hiện tượng Wi-Fi vẫn có sóng, vẫn thấy tên mạng nhưng kết nối xong thì không vào được Internet, hoặc báo “No Internet”. Một nguyên nhân phổ biến là cắm nhầm cổng WAN và LAN. Khi dây từ nhà mạng không được cắm vào đúng cổng WAN, thiết bị không nhận được đường truyền Internet, nên:

• LAN và Wi-Fi vẫn phát sóng nội bộ.
• Nhưng bên ngoài không có dữ liệu đi vào - giống như một căn nhà rất nhiều phòng nhưng không hề nối với đường lớn.

Nếu bạn vừa tự thay dây, tự reset modem mà gặp lỗi này, hãy kiểm tra lại xem dây chính từ nhà mạng đã được cắm đúng vào cổng WAN chưa. 

4. Các công nghệ WAN phổ biến hiện nay

Để xây dựng mạng diện rộng (WAN), nhà mạng và doanh nghiệp có thể dùng nhiều loại kết nối khác nhau. Nghe hơi kỹ thuật, nhưng tóm gọn lại bạn chỉ cần hình dung vài kiểu chính sau:

• Cáp quang Internet (FTTH, Metro Ethernet…): Là loại cáp phổ biến nhất hiện nay, băng thông cao và ổn định. Loại cáp này được dùng làm “xương sống” để đưa Internet từ trung tâm dữ liệu đến các khu dân cư, toà nhà, khu trọ. Đây cũng chính là loại đường truyền mà gia đình và các bạn sinh viên thường dùng qua các gói cước Internet của FPT. 
• Kết nối riêng cho doanh nghiệp (MPLS, leased line, WAN chuyên dụng): Thường được dùng cho ngân hàng, tập đoàn hay chuỗi cửa hàng cần đường truyền riêng, bảo mật cao giữa các chi nhánh. Giá của loại cáp này có giá cao hơn bình thường nhưng bù lại là độ ổn định cao, ưu tiên lưu lượng và khả năng quản lý tốt hơn so với Internet thông thường. 
• Mạng di động 4G/5G dùng làm kết nối WAN: Phù hợp với chi nhánh nhỏ, điểm bán lẻ, quán cà phê, kiosk… hoặc làm đường truyền dự phòng (backup) cho cáp quang. Bên cạnh đó thì gia đình, sinh viên đôi khi cũng dùng 4G/5G làm “mạng tạm” khi chờ lắp cáp quang, nhưng về lâu dài vẫn nên dùng FTTH cho ổn định.

Mạng WAN hiện nay đã rất phát triển với nhiều công nghệ phục vụ cho nhiều mục đích khác nhau của người dùng.

• Kết nối vệ tinh được dùng ở vùng sâu, vùng xa, hải đảo: Nơi khó kéo cáp quang hoặc cáp đồng. Loại này có độ trễ cao hơn, chi phí đắt, nhưng là giải pháp duy nhất ở một số khu vực đặc biệt.
• VPN chạy trên Internet (VPN over Internet): Về vật lý vẫn dùng cáp quang/4G như bình thường, nhưng “gói” dữ liệu trong đường hầm bảo mật (VPN). Thường dùng để kết nối nhân viên làm việc từ xa, sinh viên truy cập vào hệ thống trường, hoặc chi nhánh nhỏ kết nối về trụ sở.

Dù phía sau có nhiều kiểu kết nối WAN khác nhau, với hộ gia đình và sinh viên trọ, bạn chỉ cần nhớ: đa số trường hợp, Internet mà bạn dùng hằng ngày đang đi trên một đoạn của mạng WAN cáp quang do nhà mạng cung cấp - đó chính là lý do vì sao việc chọn nhà mạng uy tín và gói cước phù hợp lại quan trọng với trải nghiệm Wi-Fi ở nhà đến như vậy.

>> Xem thêm : Tìm hiểu gói cước Giga FPT: Internet tốc độ cao dành cho gia đình

5. Ưu nhược điểm của mạng diện rộng (WAN)

Khám phá các ưu điểm, nhược điểm và nhận xét của người dùng về mạng WAN là gì ngay: 

5.1. Ưu điểm: Kết nối xuyên tỉnh, xuyên quốc gia, đáp ứng nhu cầu hàng triệu người dùng

Ưu điểm lớn nhất của mạng diện rộng là khả năng kết nối ở quy mô rất lớn, giúp các tổ chức, doanh nghiệp và nhà mạng kết nối chi nhánh trên toàn quốc. Bên cạnh đó mạng WAN giúp hàng triệu hộ gia đình, hàng trăm nghìn khu dân cư trên thế giới cùng truy cập Internet. Nhờ có WAN, các dịch vụ như: xem phim online, học online, game online, điện toán đám mây,… mới có thể hoạt động trơn tru cho người dùng ở khắp nơi.

5.2. Nhược điểm: Chi phí đầu tư lớn, phụ thuộc nhiều bên, dễ bị ảnh hưởng khi có sự cố

Ngược lại, để xây dựng WAN, nhà mạng phải đầu tư rất lớn cho cáp, trạm phát, thiết bị lõi, trung tâm dữ liệu. 

Mạng WAN đòi hỏi thiết bị và công nghệ phức tạp do chi phí xây dựng thường rất cao.

Mạng WAN được ví như “xương sống” kết nối mọi mạng nhỏ lại với nhau, chính vì vậy khi có sự cố trên một tuyến cáp quan trọng, nhiều khu vực có thể bị ảnh hưởng. Nếu không có hệ thống dự phòng, việc “đứt cáp” có thể khiến người dùng cảm nhận rõ ràng mạng chậm, ping cao từ đó tạo sự khó chịu khi học online hoặc chơi game. 

Đó là lý do chất lượng mạng WAN của từng nhà mạng có thể khác nhau, dẫn đến trải nghiệm Internet ở từng khu vực cũng khác.

5.3. Góc nhìn người dùng cuối: vì sao mạng WAN ổn thì Wi-Fi ở nhà/mạng phòng trọ mới ổn?

Thực tế, Wi-Fi ở nhà hoặc phòng trọ chỉ là “đoạn cuối cùng” của hành trình kết nối. Nếu hệ thống WAN của nhà mạng ổn, đủ băng thông, có dự phòng và tuyến cáp quang tới khu nhà bạn được chăm sóc tốt. Thì Wi-Fi của bạn có nền tảng rất tốt để hoạt động ổn định. Ngược lại, dù bạn có mua router xịn, đặt modem chỗ đẹp, nhưng nếu mạng WAN phía sau thường xuyên gặp vấn đề, trải nghiệm vẫn bị ảnh hưởng. Chính vì vậy, mạng WAN rất quan trọng trong hệ sinh thái dịch vụ của FPT Telecom, hãy cùng tìm hiểu kỹ về vấn đề này ngay sau đây nhé. 

6. Vì sao WAN quan trọng trong hệ sinh thái dịch vụ FPT Telecom?

Khi bạn đăng ký Internet FPT cho nhà hoặc phòng trọ, thực chất bạn đang “gắn mình” vào một phần của mạng WAN do FPT Telecom xây dựng. Hệ thống này quyết định tốc độ thực tế bạn nhận được so với gói cước, độ ổn định khi nhiều hộ trong khu cùng dùng và bên cạnh đó là khả năng chịu tải vào giờ cao điểm tối khi ai cũng xem phim, lướt mạng, chơi game sau những giờ làm mệt mỏi

Nói cách khác, đường truyền Internet FPT mà bạn thấy ở nhà chỉ là phần dễ nhìn. Phần khó nhìn là cả một hệ thống WAN phía sau, nếu càng được đầu tư bài bản thì trải nghiệm ở nhà càng mượt

Hệ sinh thái mạng WAN của FPT Telecom kết nối người dùng với các máy chủ trên toàn thế giới. 

Nếu gia đình bạn hoặc cả phòng trọ vẫn đang băn khoăn về gói cước, tốc độ, độ ổn định, bạn có thể liên hệ ngay với FPT Connect qua hotline 1900 633 933 để được giải thích kỹ hơn. Đội ngũ tư vấn sẽ giúp bạn “dịch” nhu cầu thực tế (bao nhiêu người dùng, học online, làm việc, chơi game ra sao…) thành gói cước và thiết bị Wi-Fi phù hợp. 

Bạn không cần hiểu hết mọi khái niệm về mạng WAN là gì, nhưng vẫn có thể tận hưởng “trái ngọt” từ một hệ thống mạng diện rộng được đầu tư bài bản. Qua đó mỗi lần mở máy lên, điều duy nhất phải nghĩ tới là “hôm nay xem gì, học gì, chơi gì” - chứ không phải “hôm nay mạng lại làm sao nữa đây?”.